Het lelijke eendje van Utrecht

Het is markt, en het is druk. Op de zonovergoten, doch koude donderdagmiddag, houden de smalle kramen enigszins de warmte vast. Voor een euro koop je vijf limoenen of een kilo mango’s. Bij een kraam met kleurrijk versierde djellaba’s houden dames in niqabs, chadors, hijabs, of diezelfde djellaba’s, elkaar verschillende exemplaren voor om te kijken of deze passen. Voor de visboer staat men,Jong en oud, man en vrouw, blank en gekleurd, zij aan zij op hun beurt te wachten. Op jongeren na, lijkt heel Overvecht te zijn uitgelopen om het aanbod van deze week te bekijken.

Net iets buiten het winkelcentrum, op een pad door een van Overvechts vele grasperkjes, loop ik een groep jongens tegen het lijf. Alle drie spreken ze slecht Nederlands, wat in de nabijheid van het Ithaka ISK (Internationale schakelklassen) niet vreemd is. De school, die is gevestigd in het zelfde gebouw als het Pouwer College, bereidt immigranten voor op het leven in de Nederlandse samenleving. Een van de jongens vertelt blij te zijn hier op school te zitten. “We leren hier Nederlands, koken en voor ons zelf zorgen. Veel van mijn klasgenoten komen uit Syrië en Libanon.”

Volgens Merel de Beer, Orthopedagoog op de school, zijn de leerlingen over het algemeen gemotiveerder dan op normale scholen, maar het zijn ook gewoon pubers. In twee jaar leren de leerlingen van het Ithaka de nederlandse taal, wat volgens De Beer een pittige opgave is. “Door de taalbarrière kan een leerling soms niet laten zien wat erin zit. Ze zijn slim (havo/vwo niveau), maar hun Nederlands moet natuurlijk ook ongeveer op hetzelfde niveau zijn om mee te kunnen draaien op een havo/vwo school. Van de 80 leerlingen stomen er 5 door naar de Havo. Wel zijn er veel leerlingen die later in hun schoolcarrière opstromen.”

Zicht door een van de vele gaten in heggen.

Wanneer ik mijn klasgenoot de foto’s uit de Taag- en Rubicondreef buurt laat zien, raak ik verstrengeld in een ongemakkelijk gesprek waarin hij de wijkbewoners “de schuld geeft.” Wanneer ik mijn huisgenoot een kiekje van het Pouwer college laat zien, grapt hij: “het pauper college zul je bedoelen.” Iedereen die bekend is met Overvecht, lijkt een mening paraat te hebben die ze delen met krantenkoppen zoals “horrorhuishouden”, “wietflat” en “vuurwapen gevonden bij voetbalkooi.”

De foto’s zijn genomen rondom de flats die tussen de twee middelbare scholen van de wijk staan. De gebouwen in de buurt tussen het Pouwer College en het Trajectum College worden gerenoveerd. De flats waarbij dat al is gebeurt, hebben een frisse, wit grijze uitstraling gekregen. De gevels die nog geen beurt hebben gehad, vormen een onnederlands tafereel van afgebladderde en vervaagde verf. De straten, pleinen en tuinen liggen vol met afval. Op een plein tussen twee flats in, staat ruim een maand na de jaarwisseling nog altijd een aan elkaar getaped pakket vuurwerkafval. Niet in de hoop scholieren te vinden, maar om te kijken wat scholieren zouden vinden, loop ik een paar tuintjes in. De tuinen horen bij de lage flats die uitkijken op het spoor, en zijn de enige die nog niet zijn afgesloten met een nieuw, metalen hek, dat elders wel overal is neergezet. Een nieuwsgierig puberbrein zou zich hier prima vermaken. Er zijn meer schuttingen omgewaaid dan blijven staan, de heggen zitten vol gaten, en het is af en toe moeilijk om het verschil tussen steeg en tuin te onderscheiden. Tijdens een wandeling van tuin naar tuin vind ik glas, een matras, een autoband, lege dozen, kapot tuinmeubilair, een zee van plastic en een oerwoud van overwoekerde planten. Uiteraard geeft dit vermoedens, maar de bevestiging kwam van een studente die net op haar fiets stapte. De flats zijn van het SSH, en dus studentenhuisvesting.

De speeltuin aan de Rhonedreef is ronduit smerig.

Ondanks dat het een mooie dag is om buiten te spelen, is de speeltuin aan de Rhonedreef uitgestorven. De grond rondom het klimhuis,de schommel, de wip, en de volgelopen knikkertegels is bezaaid met afval, grote takken en los zand. Op het klimhuis staan, met blauwe spuitverf geschreven, de woorden KUT, KUT en LUL. Het speel toestel is bedekt met vogelpoep, en in het zand eronder ontbreken kleine schoenafdrukken. Het hoogste punt van de speeltuin is volledig gecoat in een laag uitwerpselen; het dakje aan het ene eind van de schommelbrug, vormt de troon van het vogelpaleis. Dat hier geen kinderen te vinden zijn, is uiterst begrijpelijk. Het enige teken van gebruik: een rond burn-out spoor dat een scooterband op de bemoste rubbertegels heeft getrokken.

“ KUT, KUT en LUL.”

Ik wordt gastvrij binnengelaten op het Trajectum college. Met een kop koffie uit de lerarenkamer in de hand, loop ik een rondje door het gebouw. Op een raam van een lokaal is een uitgeknipt krantenartikel geplakt. “Overvecht lokt leerlingen met cupcakes naar de bouw” leest de kop. Tijdens een evenement op het college, werden kinderen mede door Qucee van het youtubekanaal Supergaande en een flinke hoogwerker enthousiast gemaakt om de bouw in te gaan. Het is de kick-off van een project waarbij jongeren flats in de wijk renoveren, en zo ervaring in de bouw op doen. Als de renovatie, van 400 woningen rondom winkelcentrum Overkapel, is voltooid ontvangen de deelnemers een MBO-diploma.

Albert, een laatste jaars HBO student en docent op de school, ziet net zoals zijn vakgenoot van het Ithaka een taalbarrière die voortgang van de leerlingen bemoeilijkt. Het gaat hier niet zozeer om het Nederlands van de kinderen zelf, maar om dat van hun ouders. Tijdens oudergesprekken moet het kind vaak als tolk optreden, “En dan kunnen ze kiezen om slecht nieuws niet door te geven.” Daarnaast zijn de ouders vaak niet in staat om de kinderen adequaat te helpen met hun huiswerk, omdat zij vaak niet de stof beheersen die in het Nederlands onderwijs gevraagd wordt. “Veel kinderen zouden een hoger niveau aan kunnen, maar door omstandigheden komt dat er vaak niet uit.”

De straat voor het Trajectum College

Op de straat voor de school fietst een meisje om het zwerfafval heen. Sinds een maand is de gemeente begonnen met een pilot om de afvalproblematiek tegen te gaan. Afvalcoaches gaan de Utrechters uit te leggen hoe ze hun afval het beste weg kunnen gooien. Vooral bij ondergrondse containers gaat het deponeren vaak nog niet zoals de bedoeling is. Het is hopen dat dit soort containers opgenomen zijn in de renovatie van de Taag- en Rubicondreef buurt. Op deze donderdag wordt het huisafval nog altijd op de ouderwetse manier, losse vuilniszakken op de stoep, door de vuilnismannen opgehaald. Na een middag in de wijk word duidelijk dat het er barst van onbenut potentieel, dat met het juiste beleid en een paar broodnodige investeringen wellicht snel tot bloei komt.

 

Een foto-impressie van de Taag- en Rubicondreef Buurt.